reflecties
wekelijkse columns · bij elke column een van mijn werken
onder het oppervlakbeweeg eroverheen · klik op een thema
TAAL ALS DE WERKELIJKHEID
Ik kom er steeds vaker achter dat er, nog voordat ik mijn zin heb uitgesproken, aan de overkant al een vertaalslag is gemaakt. En als het niet bevalt wat hij — een van mijn twee mannen — gedecodeerd heeft, dan is daar al sprake van de Sjaak-afhaakmethode, en kun je het wel vergeten dat hij je gehoord heeft, laat staan begrepen.
Nu kan het zijn dat mijn zinnen te lang zijn; daar word ik actief van beschuldigd, plus dat ik uiteraard te voorspelbaar ben. Ik begrijp dat goed. Zodra ergens in de zin het woord opruimen valt, zijn beide al afgehaakt bij op… maar ik kan net zo goed opschuiven bedoelen, oppotten, opzetten, oppassen… afijn, je snapt het wel. Ze zijn getraumatiseerd, en nu kan ik geen enkel woord dat met op- begint meer toepassen, want dan valt hun systeem gewoon acuut uit. Er zijn meer van dat soort woorden. 'Heb je even tijd?' is ook zo'n zin, waar ze direct van achteruitdeinzen en een overvolle agenda veinzen. Het blijkt dat we sommige dingen gewoon niet willen horen — en geloof me, ik ben daar net zo schuldig aan.
We trappen er te vaak in, vooral als we een ander weer eens willen uitleggen waarom iets is zoals het is, wat ons gevoel is, wat er daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. We gebruiken taal alsof die de werkelijkheid exact kan duiden, maar als we het goed onder de loep zouden nemen, groeit waarschijnlijk het besef dat taal slechts een instrument is — en soms een hele gebrekkige ook nog eens. Psychologen noemen dat naïef realisme: het idee dat wij de wereld zien zoals hij écht is, en dat wie het anders ziet dus wel onwetend of bevooroordeeld moet zijn — want als mijn woorden de werkelijkheid zíjn, dan moeten die van jou wel dwaling zijn. (…)
'Lost in My Head' – tekening 32 x 24 cm | 2021
't POTJE en 't DEKSELTJE
Hoeveel potjes hebben hun daadwerkelijke dekseltje gevonden? Steek allemaal je vinger op als je het dekseltje bent of het potje van de perfecte fit. Of rammelt het stiekem? Had het dekseltje ook prima op een ander potje gepast, óf is er wel degelijk een naadloze fit? Wat betekenen individualisme en monogamie eigenlijk voor de ontwikkeling van relaties, en veel belangrijker nog: wat betekent het voor ons geluksgevoel? Doen we het er goed op? Was het altijd al zo? Hoe gaat het bij de buren? En in de natuur? En betekent dit dat de mensen die gescheiden zijn van hun partner — in Nederland strandt ongeveer een derde van de huwelijken — dat zij (wij, ik hoor daar ook bij) relationele mislukkelingen zijn? Of zijn er verzachtende omstandigheden?
Als je eens wist hoe graag ik het antwoord wil hebben op deze vragen. Niet enkel omdat ik dan een geschiktere houding kan aannemen in mijn relatie, maar ook omdat ik het gevoel heb dat er iets te halen valt, voor de mensheid. (Pfff… hoe bedoel je, de lat hoog leggen.) Bij mij is namelijk gaandeweg het standpunt ontstaan dat yin en yang tezamen 'een en een is drie' zouden kunnen zijn. Dat we, mits we de puzzelstukjes op de juiste manier samenleggen, meer zijn dan de som der delen, en dat we er dan zijn, wij mensen. Dat we het dan eindelijk uitgevonden hebben. Hoe we heel kunnen zijn. Ben ik naïef? Is dit 'wishful thinking' van mijn kant? (…)
‘Fertile’ - drawing 28 x 20 cm | 2023
we zoeken allemaal naar verbinding
Gisteren had ik een bijzonder gesprek met een 'oorlogsverslaggever en Green Beret' uit Amerika en zijn partner, een dame uit Japan. Het onderwerp? Drugs en jongeren. Vreemd genoeg kwamen koetjes en kalfjes helemaal niet aan bod. Het toeval wilde – al is toeval natuurlijk relatief – dat dit precies het onderwerp is van mijn tweede boek in de serie Nachtreizigers.
De personages in mijn boek zijn jong. Hoewel drugs zeker niet het enige thema vormen, ben ik er voor mijn research wel diep ingedoken. Hierdoor kon ik het gesprek met deze gasten op niveau voeren. Het werd snel pijnlijk duidelijk hoe verstrekkend deze problematiek is en dat het jongeren uit alle culturen stevig in de greep heeft. Die groep is groter dan je zou vermoeden, zeker als je bereid bent alcohol ook als drug mee te rekenen. Als ik me de lessen maatschappijleer goed herinner, zou alcohol zelfs als harddrug gelden in vergelijking met marihuana. In het buitenland is er overigens weinig 'softs' aan marihuana; ook dat kwam in ons gesprek duidelijk naar voren. (…)
One flew over the Christmas tree | 21 × 30 cm [2023]