de spiegel van de ander

In het boek Omaria, wat ik bijna klaar heb liggen voor print, komt het begrip dualiteitsprincipe aan de orde. Ik geloof dat het ergens in de wiskunde betekenis heeft, maar ik heb het volledig uit zijn originele context gehaald en één van de karakters in het boek ermee aan de haal laten gaan. Een experiment als het ware. Het mooie van magisch realisme is, dat je hier gewoon mee weg komt en mensen enkel zich gaan afvragen of er iets soortgelijks ook echt bestaat. Sinne in Omaria leeft in twee werelden en om het verhaal even helemaal plat te slaan, lijken die twee werelden twee kanten van een medaille. Het principe dat zij hanteert gaat uit van gescheidenheid. Alsof wit aan de ene kant is en zwart aan de andere. Alsof de ene wereld alleen liefde kent en de andere alleen haat. Om het thema van het boek goed uit te diepen, werkte dit principe uitstekend en het geeft contrastwerking (ik beloof je dat het in het boek genuanceerder en subtieler is verweven ;-), iets waar een kunstenaar graag mee werkt. Het tegen elkaar afzetten van uitersten, zodat het elkaar versterkt. (…)

‘Duality’ - 130 × 70 × 3 cm mixed media on massif oak wood | 2022

(…) In het hier en nu lijken de uitersten soms ook zeer aanwezig te zijn en heeft polarisatie daar alles mee te maken. We zijn er allemaal goed in om een gegeven zo expliciet te maken, dat het los komt te staan van de samenhang. Maar als we uitgaan van een eenheid, yin en yang, dan bestaan beide extremen met elkaar, door elkaar, bij elkaar en van elkaar. Het een is niet los te denken van het ander. De grijstinten waar we het dan altijd zo mooi over hebben.

En precies dat uit elkaar halen van polen gebeurt dagelijks, in het contact met de mensen om je heen. Daar ligt dan ook gelijk mijn fascinatie. In hoeverre ben ik afgescheiden van die ander? In therapieland wordt veel en vaak gesproken over ‘projectie’ en ‘spiegelen’, en daarin ligt een kern van mijn filosofisch zoeken besloten. Hoeveel van onszelf zien we als we naar iemand anders kijken?

Toen ik jaren geleden begon aan Bodyjumpers, het eerste echte boek dat ik ben gaan schrijven en dat half af op de plank ligt, was het schrijven voor mij een manier om deze dualiteit te verkennen, te onderzoeken, zonder daar steeds anderen voor nodig te hebben. Toch gaat het boek over die onmogelijke grens tussen jij en ik. Over de vraag of die grens er überhaupt is. Het hoofdpersonage, Sam, is fotografe en maakt portretten waarbij ze zo diep in het leven van haar klanten duikt dat het werk een ontmoeting wordt — een samensmelting van haar wereld en die van hen. Ze legt het op een avond uit aan haar partner:

'Het is de zoektocht naar mezelf in anderen', leg ik Racha 's avonds op de bank uit. 'Dat stukje van mij wat Rami vertegenwoordigt.' Haar grote ogen kijken me met een nietszeggende blik aan. 'De ontmoeting tussen twee mensen die dan tot stilstand is gebracht en een nieuwe vorm heeft gekregen', sluit ik mijn relaas ietwat hoogmoedig af.

Ze zal nooit begrijpen waarom ik zo hartgrondig voel dat ik dit wil doen. Ze ziet niet in dat ik mezelf bij iedere ontmoeting en gemaakt beeld herontdek. Ieder aspect van mezelf wordt zichtbaar als ik in de spiegel van die ander kijk, wat mij meer kracht geeft en verbinding met het leven en de mensen om mij heen.

— Fragment uit Bodyjumpers (werk in ontwikkeling)

In mijn werk als kunstenaar ben ik constant bezig met dit onderzoek. Voordat ik naar Stavoren kwam heb ik gewerkt onder de naam YOU+ME ARTWORK, waarin mijn wereld en die van iemand anders samenkwam en in de ontmoeting betekenis ontstond, waar ik dan een beeld van maakte. Nog steeds maak ik af en toe van die persoonlijke werkjes, meestal uit mezelf voor mensen die dicht bij me staan. Onlangs voor een vriendin, die haar zoon heeft verloren. En ik voelde me zo dichtbij, zo verweven met haar, met hem, met het onderwerp, dat het ook van mij bleek te zijn. De woorden die uit mijn pen vloeiden en het beeld zouden begeleiden, hebben me tot tranen geroerd. In iedere ontmoeting met een ander ontmoet je een stukje van jezelf en daar kan een prachtige (of confronterende) wereld zich openbaren. In het dagelijks leven kunnen die spiegels om je heen uitdagend zijn, je van je stuk brengen, maar als je echt durft te kijken, durft te voelen en ervaren, dan brengt ieder contact je ietsje dichter bij jezelf. Dat idee omarm ik en die gedachte koester ik.