VERHEUGEN OP LATER
Midden in een weiland, uitkijkend over de koeien die grazen, de trekker die het land overhoop haalt en de meeuwen die daar gretig op af komen. Daar zit ik. Alleen. Een terugtrekkende beweging die ik iedere dag wel eens wens te maken, maar waar het meestal niet van komt. En het grappige is: eenmaal aangekomen op die eenzame bestemming, waar de rust over me heen zou moeten komen en ik kan zwelgen in het tevreden zijn, verlang ik toch vaak snel weer terug naar mijn mannen (man en zoontje). Naar de twee die mijn hart sneller doen kloppen.
Vanochtend lagen we met z'n drieën in bed, ik tussen mijn mannen in. Niemand had haast om op te staan. We knuffelden elkaar en zeiden verder niets. Er waren geen woorden nodig als aankleding. Iedere keer als ik zo'n ervaring heb, zo'n intens belevingsmoment, kan ik wel huilen. Ik besef me dat het 'de' momenten zijn. 'De' momenten die later, als ze er niet meer zijn, gemist zullen worden. Dus ik koester ze, omarm ze. Niet alleen mijn mannen, maar de momenten zelf houd ik net zo stevig vast als hen. Ik wil niet dat ze als los zand tussen mijn vingers door glippen. Ik neem ze mee in mijn herinneringen voor later, als ik ze hard nodig heb. Als ik niets meer heb om vast te houden, maar slechts het verleden om op terug te kijken.
‘Roots’- mixed media 31 x 23,5 cm | 2019
(…) Ik weet zeker dat ik op deze gebeurtenis ga terugkijken. Dat ik die uit mijn herinnering zal opdiepen en koesteren als een lang verloren schat. En die vreemde blik vooruit maakt me nu al weemoedig. Het leven dat ik nu leef wordt tegelijkertijd al door mij gemist. Ik schud dat wel van me af, maar kan er tegelijkertijd niet helemaal aan ontsnappen. Het is een manier van zijn die me mijn hele leven al parten speelt. De nostalgie werkt dus niet alleen terugblikkend, naar wat achter ons ligt, maar ook vooruit, want daar liggen de eenzame momenten die aangekleed worden door je herinneringen.
Dit is overigens niet een gedachte waar ik per se treurig van word. Want het nostalgisch zijn in het vooruit is een bewuste keuze. Ik registreer de waarde van het huidige moment. Besef me dat deze bijzonder is en gedenkwaardig, en dan berg ik hem op in het laatje 'voor later'. Dat laatje gaat me in de toekomst veel vreugde brengen en waarschijnlijk ook verdriet, vanwege het gemis. Maar als ik ook maar even bij dat ultieme sprankje geluk kan, als ik daarnaar kan grijpen in die terugblik, dan ben ik een rijke oude vrouw. Dus ik stop die schatkist vol met het meest waardevol geleefde en verberg hem in de spelonken van mijn geheugen. Ik kan me daardoor met een gerust hart verheugen op later.
Er blijkt een psychologische term voor te zijn, voor exact dit gevoel dat ik hier omschrijf: 'anticipatoire nostalgie'. Dat is een flinke mond vol. Ja, zo vol, dat ik het nog steeds niet in één keer goed kan uitspreken, zelfs niet na wat oefenen ;-) Goed, dat is het probleem waar de psychologen mee mogen stoeien, ik zelf moest even slikken toen ik zag wat het precies betekent. Het vooruitkijken naar wat je gaat missen. Want in theorie zou het kunnen duiden op moeite om in het moment te blijven. Melancholie. Het gekke is, ik gebruik het woord melancholie voor mezelf best vaak, maar heb er een positieve associatie bij. Melancholie zie ik als het dromen, het verlangen, dat me inderdaad weghaalt uit het nu, maar me vaak brengt bij het volgende kunstzinnige project, verhaal of liedje. Gelukkig geven de wetenschappers aan dat het ook beschermend kan werken, wat precies het gevoel is dat ik erbij heb. Het is een manier om juist bewust te zijn van het speciale moment, een manier om te koesteren, uit te rekken en er later nog een keer van te kunnen genieten.
Nu kom ik erachter dat alweer die Japanners daar een mooi esthetisch concept voor hebben bedacht: 'mono no aware', oftewel de gevoeligheid voor de vergankelijkheid, en dat vind ik meteen wat sympathieker klinken. Geen vlucht uit het hier en nu, maar een zachte, bewuste melancholie die het leven intenser maakt. Precies dat dus. Bewust zijn van het feit dat de kersenbloesem maar twee weken bloeit; dat niets voor eeuwig is en je zoontje op een dag niet meer 's ochtends bij je in bed zal kruipen voor die heerlijke knuffel. Het is het voornemen om de momenten te grijpen en ze in herinnering te bewaren om ze vervolgens voor altijd met je mee te nemen.