Projectizeren

daar maken we bij deze gewoon een woord voor ;-)

Met dit (nieuwe) woord kun je minimaal twee kanten op en in de praktijk blijkt dat ook wel. Het kan opgevat worden als de afgeleide van projecteren, waar ik gemiddeld meerdere keren per dag op betrapt kan worden. Ik bespaar je de details. In dit geval bedoel ik het concreet maken van de ideeën die door je hoofd gaan, door er een project van te maken. En dat is op zich niet zo'n verkeerde gewoonte, maar als je in mijn geval het ene project na het andere opzet, dan is er sprake van hopeloos overdrijven en een ietwat extreme uitoefening van een praktische tool die je bij de eindstreep kan brengen.

Het begint allemaal bij mijn zeer brede interesse in zo'n beetje alles, vooral als het culturele of kunstzinnige vormen aanneemt. Mocht het die vorm niet hebben, dan maak ik dat ervan. Daar draai ik mijn hand niet voor om. Zo ben ik momenteel aan het werken aan mijn lifestyle, zodat ik als fitte vrouw over een jaar mijn vijftigste verjaardag mag inluiden. Daar heb ik het 52 WEKEN PROJECT van gemaakt. Ook hier zal ik je de details besparen.

‘Rainmaker’- mixed media 29 x 20,5 cm | 2023 | SOLD

Die zeer brede interesse, hand in hand met mijn perfectionistische karakter, heeft er in het verleden nog wel eens voor gezorgd dat ik stil kwam te staan. Dat wat ik wilde doen te veel was en de berg die voor me lag niet te beklimmen leek. Ik liet me dan door al mijn wilde ideeën uit het veld slaan — de omvang, de details die erbij kwamen kijken — en begon er gewoon niet aan. Ik ging 'uitstelgedrag' vertonen en deed van alles om die enorme berg maar uit de weg te gaan, of ik deed werkelijk niets en versleet mijn tijd achter de televisie of met lezen. (Dit was grotendeels in mijn tienerjaren en na te veel tv kijken heb ik het ding eruit gegooid. Leven zonder televisie is heel wat avontuurlijker, ben ik achtergekomen.)

Terug naar hier en nu. Het projectizeren heeft me het boek Omaria gebracht. En ik ben dankbaar dat ik een manier gevonden heb om dat idee concreet te maken en de eindstreep over te trekken. Tweeënhalf jaar van projectizeren hebben dat voor mij gedaan. Het resultaat onderstreept de effectiviteit ervan. Toch zou ik ook wel eens een poosje gewoon willen kunnen leven, van moment tot moment, zonder iets beet te moeten pakken om daar vervolgens mee aan de slag te gaan, in al zijn diepte, breedte en hoogte. En hoe pak je dat aan, als projectizeren je ding is? Ben ik simpelweg een projectizerend wezen in hart en nieren of kan ik het van me af schudden zo nu en dan?

Het blijkt dat ik volgens Emilie Wapnick, een Canadese schrijfster en coach, een type ben. Het type dat 'zeer brede interesse heeft in zo'n beetje alles' worden door haar "multipotentialites" genoemd. En dit is dus geen aandoening, geen stoornis. Volgens Emilie heb ik geen gebrek aan focus, maar is er in mij een overvloed aan nieuwsgierigheid. Ik moest even grinniken toen ik dit las, want dit is 'obviously the case'. Ik ben dus niet alleen, gelukkig maar. Laat me even weten als jij ook zo'n type bent, want dan kunnen we samen overvloedig nieuwsgierig zijn. Of is dat nou precies waar ik de bocht uit vlieg? Maak ik er weer een projectje van? Is een clubje hier niet op zijn plaats dan? ;-)

Dat in de flow zijn van zo'n project (wat ik ervaar als een wat intelligentere vorm van een verslaving) wordt door Mihaly Csikszentmihalyi omschreven als de toestand waar je volledig opgaat in je activiteit. Als je de eindstreep gehaald hebt, heb je weer een nieuwe fix nodig. Bah. Ik haat het als ik gelijk heb. Het is dus inderdaad een vorm van verslavingsgedrag.

Het zou wel eens het Zeigarnik-effect kunnen zijn, volgens psycholoog Bluma Zeigarnik. Zij ontdekte dat onafgemaakte taken meer mentale ruimte innemen dan afgeronde. Op zich een nogal open deur, maar wat ze wil zeggen is dat het in de bovenkamer 'te' leeg aanvoelt als alles afgerond is en het brein onrustig wordt. Een leegte die gevuld moet worden. Hmmm, altijd weer die angstaanjagende leegte, stilte, die mij vooruit drijft. 'Of zou ik daarin niet de enige zijn?', zegt ze met lichte ironie. De hele wereld is aan het weghollen voor die stilte. Ik zag een filmpje van Eckhart Tolle, waar hij op grappige toon het publiek vertelt dat de wereld zo'n puinhoop is, omdat niemand in staat is gewoon lekker met zijn billen, ongestoord en onafgeleid op de bank te blijven zitten. Als we dat zouden kunnen (en daarmee bedoelt hij natuurlijk het oké zijn met de stilte, wellicht de saaiheid, de minimale impulsen) zou het een stuk gezelliger worden hier op aarde. Aha! Hij heeft een punt, denk ik.

Aristoteles, 'my man!', vindt het een deugd (yes!). Mijn projectizeren is volgens hem het omzetten van de mogelijkheid naar de werkelijkheid. Alleen moet je niet overdrijven, staat in de kleine lettertjes geschreven. Ahum. Ik werk eraan.

Kierkegaard beschrijft drie levensfasen. In de esthetische fase leef je van ervaring naar ervaring, van project naar project. Op zoek naar wat raakt. Daarna kun je verdieping vinden, minder verbreding, in de ethische fase. Mijn vraag of ik dit van me af kan schudden, duidt op mijn behoefte over te gaan naar de volgende fase. Kijk. Er is een pad dat ik kan volgen.

Wabi-sabi. Ja, ik moest eerst even denken aan dat groene scherpe spul wat je bij je sushi eet, maar we zijn beland in de Japanse filosofie. Dit is het tegenovergestelde van het perfectionisme, waar ik vooral in mijn jonge jaren extreem onder te lijden had. Niet alles hoeft een project te worden. Soms mag iets gewoon zijn wat het is, in al zijn eenvoud.

Ik concludeer dat ik (net als mijn kind) een beetje een thrill-seeker ben, met een overgevoelige inslag bovendien. Maar volgens Kierkegaard ben ik op de goede weg en volgens Aristoteles is het zelfs deugdelijk, zolang ik binnen de grenzen van het betamelijke blijf. Mijn verlangen naar het loslaten past bij mijn levensfase. Ik ga richting vijftig. Ik zie dit verlangen en deze bewustwording als groei. Ik mag 'ietsje' meer op mijn lauweren rusten, al zal de kunstenaar in mij al snel weer staan te popelen om dat nieuwe project in te richten. Een notitieboek vol ideeën getuigt daarvan. En heel stiekem kan ik (heus wel zo af en toe) in alle rust genieten van mijn omgeving, van mijn kind, van de liefde, van de kleine momenten, van het leven in al zijn eenvoud.