ENGELTJES

Je hebt van die mensen, het zijn de engeltjes op aarde, vermoed ik, die in staat zijn om te blijven geven, ongeacht hoeveel ze al gegeven hebben. Vandaag sprak ik met zo'n bijzondere persoon. Haar man is al heel lang ziek en heeft chronische pijn. Je wilt niet weten wat ze er allemaal al op hebben verzonnen, maar niets lijkt te helpen, en hele dagen aan de zwaarste pijnstilling is niet iets wat deze man bereid is om te doen. Hij zegt terecht dat dan het einde in zicht is en daar is hij nog niet aan toe. Hij leeft dus met de pijn, daagt zichzelf uit dingen te doen die de pijn zelfs (tijdelijk) verergeren, wandelen, fietsen, op andere manieren bewegen. Hij wil natuurlijk graag zijn leven leiden, de dingen doen die hem vreugde schenken, de wereld in bewegen, zoals ieder ander. Bovendien is zitten met de pijn, of liggen met de pijn, misschien wel een grotere marteling, omdat er dan geen enkele afleiding voor bestaat. Zijn vrouw leeft al jarenlang met hem mee en de complicaties van zijn ziekte stapelen zich op. Zij zorgt voor hem, zij ondersteunt hem, zij blijft bij hem door alles heen. En reken er maar op dat haar leven er totaal anders uit is gaan zien, dat ze weinig tijd heeft voor andere zaken dan zorgen voor haar man. Toch weet ze in de schaarse tijd die ze overheeft een momentje te vinden voor mijn schoonmoeder (die ook zorg nodig heeft), en hier komt het engeltjesaspect wat mij betreft toch echt wel om de hoek kijken. Met een glimlach van oor tot oor (en geloof me, ik zie haar nooit anders) brengt zij het bezoek, de genegenheid, de vriendschappelijkheid, om daarna weer naar huis terug te keren en alles van voren af aan te beleven, als medestander en toch ook als toeschouwer. Want je kunt niet delen in de pijn, je kunt het niet wegnemen, je kunt enkel en alleen bij diegene zijn en hopen dat de ander het kan verdragen.

'Indian Wheel' — mixed media on wood | approx. 30 × 30 cm | 2024 — SOLD

(…) Dit verhaal heeft de neiging twee kanten op te gaan, maar eigenlijk gaan ze één en dezelfde kant op. Want hij moet ook een soort engel zijn. Een wezen dat ondanks de dagelijkse kwelling de moed en stamina heeft om door te gaan, om het leven te nemen zoals het hem is gegeven. Ik weet wat het is om hevige pijn te hebben. Even los van het feit dat ik moeder heb mogen worden en dat niet vanzelf gaat ;-), heb ik ook iets wat endometriose heet. Ik ken vrouwen die het erger hebben dan ik en vrouwen die het minder erg hebben dan ik. Maar tot voor kort kon ik er met zekerheid van uitgaan dat ik twee dagen in de maand zonder pijnstiller amper de deur uit zou kunnen, en met eigenlijk ook niet. Van slapen is geen sprake; de nachten moet je gewoon badend in het zweet van de pijn door zien te komen. Maar mijn pijn is tijdelijk. Ik weet dat op de derde dag (in mijn geval) de pijn er niet meer is. Er is een begin en einde en dat maakt dat je het voor even kunt bufferen. Tegenwoordig doen mijn hormonen andere gekke dingen met me, maar lijk ik er wat beter van af te komen als het om de pijn gaat. Maar wat doe je als de pijn bij je blijft, als hij je geselt dag in dag uit? Wat doet het met je karakter, met je humeur, met je levenslust, met je vrienden en omgeving, met je productiviteit, met je liefdesleven, met je partner? Niets kan ontsnappen aan de tentakels van deze allesdoordringende gijzelaar, want hij is er altijd en overal. Wat voor persoon moet je zijn om dat een half leven, bij wijze van spreken, te doorstaan? Een bijzonder persoon lijkt mij, eentje die de moeilijkste weg heeft toebedeeld gekregen en ondanks dat doorgaat, probeert zo goed en zo kwaad als het gaat er te zijn, iedere dag als hij zijn ogen opendoet weer.

Voor de mensen die zulke pijn niet kennen, is dit stuk een kwelling 'an sich' en je vraagt je wellicht af waarom ik erover schrijf. Alsof jij op je schaarse vrije momenten, een zondagochtend nog wel, niet andere dingen aan je hoofd hebt, sowieso. Waarom zou je dat kleine beetje tijd dat je hebt besteden aan het lezen over iemand anders zijn pijn? Ik begrijp je en doe het gerust niet. Ik neem je niets kwalijk. Het leven is te kort om tijd te verspillen, eens, maar ik vond vandaag ineens de noodzaak bij mezelf om even stil te staan bij deze mensen. Want vaak is het ze niet aan te zien, vaak hebben ze grote sociale problemen, ook nog eens erbovenop, omdat ze zich moeten terugtrekken vanwege te veel pijn, maar ook omdat ze zichzelf niet uit kunnen staan en eenvoudigweg niet gezellig kunnen zijn. Het is ook een gesprek dat je maar één keer voert met iemand, en dan leg je het er ook niet te dik bovenop. Dit verhaal is de proef op de som. Wie van ons houdt het vol om hier te blijven en zo nog drie bladzijden weg te lezen over pijn, over lijden, over sociaal isolement, over slapeloze nachten, waarin alles nog meer uitvergroot lijkt, omdat er enkel stilte is en je pijn, je pijn en stilte? Dan kun je beter iets te doen hebben, geloof me.

Ik ben aangekomen bij het einde, lieve mensen. Jullie kunnen weer gerust adem halen, de beproeving van dit stuk is bijna ten einde. Ik heb me ingeleefd, ik heb gepoogd te bevatten wat het is om dag en nacht met pijn te leven, en in alle eerlijkheid: ik weet niet hoe ver ik ermee zou komen. En als dit verhaal al bijna te veel is om te lézen, dan kun je je voorstellen wat het is om het te léven. Niet te doen. Dus engeltjes van tweeërlei pluimage. Ik heb respect voor jou, voor jullie. Ik wou, net als ieder ander waarschijnlijk, dat ik het weg kon nemen, dat ik diegene kon zijn die er eindelijk iets op bedacht heeft dat helpt. Want ik durf te wedden dat er tips en trucs genoeg zijn uitgedeeld en alles al eens een keer is uitgeprobeerd. En dan heb je ook nog mensen die durven te denken, of zelfs beweren, dat het grotendeels tussen je oren zit. Dat het tijd wordt om eens flink te mediteren*, je bewustzijn te openen, bepaalde frequenties te beluisteren. Die mensen, die het overigens ook nog eens goed bedoelen, zou je met je intense pijn toch het liefst een rotschop verkopen! Of niet soms? Maar dat doe je niet, want je bent een engel, een getormenteerde engel, dat wel. En je partner en jij gaan rechtstreeks naar de hemel. Zo moet het gaan. Iets anders kan ik er niet op verzinnen.

* Mijn man en ik zijn trouwens in het verlengde hiervan een keer bij een dame geweest (hij mocht haar interviewen en filmen) die met behulp van intense meditatie in combinatie met een aangepast dieet zichzelf uit een rolstoel had gekregen en nu pijnloos door het leven stapt. Dus ik wil ermee niet zeggen dat dit niet mogelijk is. Maar ervaring wijst uit dat een ‘one size fits all’-oplossing zelden voorhanden is.