SUPER(WO)MAN
De superheld zijn
Ik heb een prachtige documentaire op Netflix gezien, over Christopher Reeve, a.k.a. Superman. Zoals we allemaal weten, heeft hij geschitterd op 'het witte doek' in meerdere Superman-films en is hij in de bloei van zijn leven op tragische wijze van zijn paard gevallen en daardoor vanaf zijn nek naar beneden verlamd geraakt. De man heeft in het leven dat na het ongeluk kwam – een leven dat gebukt ging onder uitdagingen en momenten van vallen en opstaan – pas echt laten zien uit welk superheldenhout hij eigenlijk gesneden was. Hij heeft niet alleen een foundation nagelaten die zich nog steeds inzet voor 'the disadvantaged', zoals ze dat zo mooi zeggen in het Engels, maar ook laten zien dat er een hoop mogelijk is als je bereid bent ervoor te gaan. (…)
(…) Helaas werd ook de harde realiteit zichtbaar. Gedane zaken nemen geen keer en uiteindelijk is de mentaal sterke Superman toch veel te jong bezweken aan vermoeidheid en een afgetakeld en gebroken lichaam. Ik durf te zeggen, als ik de beelden mag geloven, dat hij nog een bijzonder leven geleid heeft, maar ook enorm geleden heeft. Hij heeft moeten incasseren als geen ander: van de actieve, sportieve vader en acteur met een glanzende toekomst naar iemand die volledig afhankelijk was van anderen en puur op wilskracht wat terrein heeft kunnen winnen, maar uiteindelijk toch veel aan de zijlijnen heeft moeten doorbrengen. Zijn kinderen gaven aan dat hij een betere toehoorder was geworden en een veel toegewijdere vader. De focus was verschoven. En misschien was dat wel het geluk bij een ongeluk’je’.
Ik zeg het vaker, maar het is iets wat ik tot de dag van vandaag bij me houd als geschenk. Want toen mijn vader heel ziek was, wilde hij niets anders dan dicht bij de mensen zijn van wie hij hield: zijn gezin, zijn goede vrienden. Daar haalde hij vreugde uit; dat was wat ertoe deed. En terwijl wij proberen te vliegen, vrachtwagens op te tillen om kleine katjes te redden en vuurstralen uit onze ogen laten schieten om de soep warm te maken, vergeten we soms waar het eigenlijk om gaat. Waarom al die franjes, al die grote gebaren, al die prestatiedrang? Wie ben je als het erop aankomt? Wie ben jij als je op je sterfbed terugkijkt? Ben jij dan degene die veel geld heeft verdiend, een gevierd kunstenaar is, bestsellers heeft geschreven, zichtbaar alle ballen in de lucht heeft gehouden en daarom geprezen werd?
'Superwoman' – mixed media art (prints available) | 2016 – digitally reworked 2025
Laat ik het bij mezelf houden. Waar identificeer ik me mee? Want in feite maakt het toch niet uit wat voor naam je het geeft, als JIJ het bent, in je unieke uitingsvorm, die gerust alledaags mag zijn. Moeten we echt allemaal speciaal zijn? Kunnen we niet gewoon onszelf zijn? Dat lijkt me zo heerlijk rustgevend. En toch probeer ik ook aan alle kanten superwoman te zijn hoor, dus denk maar niet dat ik het in de praktijk zo goed in het snotje heb.
Ik probeer alleen uit alle macht eens anders naar het plaatje te kijken. Momenteel zit ik met mijn mening op een berg in Zwitserland. Ik weet het even niet. Ik ben neutraal, blanco. Ik zou het fijn vinden als we er niet zo hard aan zouden moeten trekken en het wat meer vanzelf zou mogen gaan. Dat is makkelijk gezegd, terwijl ik een dak boven mijn hoofd heb en brood op de plank. Ik zit er warm bij en kan me dan in alle rust afvragen: waarom vliegen we met z’n allen zo hard uit de bocht? Welke trein moeten we halen? Wat is dat waar we zo intens naar streven? En wat denken we te vinden aan het einde van de regenboog? Staat daar werkelijk een pot met goud?
Gisteren zag ik een interview met Jim Carrey, de acteur, comedian. Hij is nogal door een dal gegaan, terwijl hij ondertussen bergen aan het verzetten was en dromen waarmaakte. Hij geeft aan dat hij, juist omdat hij alles heeft wat ieders mensenhart begeert, de aangewezen persoon is om duidelijk te maken hoe onbelangrijk dat is. Hij heeft hét en hét blijkt NIETS te zijn, niets betekenisvols in ieder geval. Totaal irrelevant. Hij doelt daarmee op de status, het geld, de vele bezittingen, de dure vakanties, de prestige, de schouderklopjes... Niks van dat alles blijkt iets te betekenen. Misschien weet je dat pas als je het hebt, maar hij geeft aan dat het enige waardevolle goed dat hij bezit zijn authenticiteit is. Echtheid, eerlijkheid, waarachtigheid. Dat is waar je later op terugblikt en geen spijt van kunt hebben.
Hij laat het dus meer gebeuren. De rollen worden hem aangeboden. Hij gaat er niet naar op jacht. Hij heeft goed door dat je je hele leven een rol kan spelen, zodat de buitenwereld wat van je vindt en denkt, maar je ondertussen verwijderd bent van jezelf. Als je even al die ballen laat vallen, eens rustig de tijd neemt om tot jezelf te komen – en ja, dat betekent de telefoon aan de kant, de computer in de la, de televisie uit, geen drank, geen drugs, geen enkele afleiding – zul je gaan voelen wat er voor jou toe doet. Pas als je de cape hebt afgelegd en met beide benen op de grond bent gaan staan, kun je eindelijk je masker afzetten. En wat is het dan wat je nodig hebt? Wie ben jij zonder stunt- en vliegwerk?