de kunst van het klein houden

Mijn voornemen voor 2026

Ik kijk al enige tijd geen journaal meer. Ik heb al twintig jaar geen televisie zelfs. Het is een bewuste keuze om me niet steeds bezig te houden met de dingen die anderen voor mij belangrijk maken en steeds weer in de herhaling gooien.

Ik zie je denken: 'Oh, ben jij er zo een. Lekker je hoofd in het zand steken terwijl om ons heen de wereld in brand staat.'

Ik begrijp die redenering, maar dat is niet wat ik doe. Ik ben wel degelijk op de hoogte van wat er om me heen gebeurt, maar kies bewust voor andere nieuwsbronnen en voor een lagefrequentie-input. Want waar jij en ik het wellicht wel over eens kunnen zijn: we hebben geen enkele invloed op wat er om ons heen op zo'n grote schaal gebeurt.

‘Rings in the Water’ 33 × 23,5 cm | 2018

‘Een druppel op een kokende plaat’

Ja, we kunnen naar de stembus lopen en proberen op die manier bij te dragen aan de richting, maar wie houden we voor de gek? Het voelt als brood en spelen, een zoethouder. Voor mijn gevoel is mijn stem nooit werkelijk gehoord, in al die jaren niet. Zodra dat briefje door die gleuf glijdt, weet ik het al: het is een druppel op een kokende plaat. Mede door de coalitievorming blijft er van de richting waar je je voorkeur over uitspreekt, weinig tot niets over. Frustrerend is het.

Dus kijk ik liever naar waar ik wél invloed op heb, hoe marginaal ook. Want ik besef heus wel dat mijn invloed niet heel verstrekkend is. Zelfs op een heel basaal niveau, binnen mijn gezinssituatie bijvoorbeeld, blijkt deze invloed al vaak een illusie.

‘Confronterend’

Dus wat kun je doen met al dat eer en geweten dat je in huis hebt, als dat al is wat je in huis hebt? Voor mijzelf betekent dat het volgende: ik zal vooral de invloed op mijzelf laten gelden. En geloof me, dat is soms ronduit pijnlijk.

Wat ik móet doen om dat een eerlijke kans te geven, is heel bewust kijken naar hoe ik reageer op mijn omgeving. Zodra je werkelijk jezelf toestaat daar open voor te staan en daar kritisch naar te durven kijken, is 'confronterend' zomaar een understatement geworden. Lieve hemel, wat valt mij een hoop op en hoe moeilijk is het om aan jezelf toe te geven dat je het weer eens niet handig hebt aangepakt.

De truc is om dan niet direct boos op jezelf te worden, want daar heeft niemand wat aan. Ik kan nog een hoop leren hoor, ik ben stiekem veel te streng voor mijzelf. Dan spreek ik mijzelf toe in de trant van: 'Hoe zou je reageren als een vriendin zich zo gedragen had?' Dan blijkt dat ik voor die ander veel meer begrip kan opbrengen dan voor mezelf.

‘Au, pijnlijk’

Je hebt de hele dag met jezelf te maken en dat kan doodvermoeiend zijn. Hoe vaak kun je tegen dezelfde steen aanlopen? Ja, mijn vicieuze cirkels zijn behoorlijk ingesleten. Het is gekmakend, vind je niet? En toch ligt daarin ook direct de charme. Het herhalende gebrek dat je vertoont, is ook een stukje van je karakteristieke persoonlijkheid. Soms mag je toch ook wel even grinniken om jezelf. Misschien kun je dan ook wat eerder grinniken om een ander, als die in jouw optiek wat stoms doet.

En wat is stom? Daar ligt ook meteen een gevoelig punt. Dat ik meerdere keren in de week mijn sleutel niet kan vinden, is dat stom? Dat ik geschreeuwd heb tegen mijn kind? (Au, die is pijnlijk) Dat ik de auto asociaal heb ingeparkeerd? Dat ik toch maar weer een pizza in de oven heb geschoven, terwijl er in deze tijd al zoveel ongezond voedsel in de buikjes van mijn gezin terechtkomt? Dat ik chagrijnig was tegen mijn hond omdat ze maar niet door wilde lopen en steeds bij die ene graspol bleef staan snuffelen?

Nou ja... heb je nog even? Ik weet door alles wat ik zo door de dag heen observeer bij mezelf dat ik wel de laatste ben om over iemand anders een mening te hebben.

‘Concentrische cirkels’

En dan komen we via een lange omweg teruggecirkeld bij mijn goede voornemen voor 2026. Ik wil actief een poging doen niet zomaar een waardeoordeel te hebben over de mensen om me heen en mijzelf. Laat mij nu eens niet direct aannames doen, maar eerst eens een paar vragen stellen.

Misschien wordt het daardoor gemoedelijker binnen het gezin, op het schoolplein, in de vriendenkring en op het werk. Wie weet reikt ineens je invloed, als concentrische cirkels in het water, wel verder dan je had kunnen vermoeden.

Ik ga in ieder geval mijn best doen en hoop dat ik het mijzelf vergeef als ik hier en daar toch weer even terugval. Als ik met een schuin oog naar mijn buurvrouw kijk, omdat ze haar haar niet gekamd heeft (ha! Die buurvrouw ben ik vooral), of omdat haar voortuin er erg slordig bijligt (hmmmm... hoe zit dat bij ons?), of omdat ze ongeïnteresseerd aan me voorbijloopt, waardoor ik alleen maar kan aannemen dat ze me niet aardig vindt.

Want die gedachten van ons doen gekke dingen met je en dat kunnen we onszelf ook niet altijd aanrekenen. We maken babystapjes en dat is toch steeds een stapje vooruit. Eens?

Ik wens in elk geval alle gebrekkige medemensen met mij een vreselijk goed 2026. Laten we er met z’n allen wat moois van maken. Als ieder van ons een klein beetje zijn invloed laat gelden, moet dat op den duur iets gaan uitmaken.