BRIEF 17/003

Tot nu toe 40 brieven op diverse locaties achtergelaten (brief 17/001), 2 handgeschreven brieven aan vreemden meegegeven (brief 17/002 en nu is deze handgeschreven en unieke brief, nummer drie voor jou...

het betreft een uitnodiging...

Stavoren, 7 januari 2026

Hoi!

Het is een bijzondere dag vandaag. We hebben een zogenaamde 'sneeuwstorm' te doorstaan en wat dat in de praktijk inhoudt: mijn kind heeft geen school en mag de hele dag buiten in de sneeuw spelen. Ik zit op de bank voor mijn houtkachel, samen met de hond, en mijmer over het woord 'doorstaan'. Dat valt allemaal reuze mee, denk ik vergenoegd. Wat heerlijk om dat echte wintergevoel weer eens te ervaren. En de saamhorigheid die daarbij de kop opsteekt is opmerkelijk. Want we voelen ons op één of andere manier meer verbonden onder deze omstandigheden, toch?

Code oranje geven ze aan en dat heeft vooral te maken met het feit dat Nederland niet meer zo goed voorbereid is op een 'harde winter'. Het gebeurt te sporadisch om alles uit de kast te trekken – het kost erg veel geld, begrijp ik – en de wegen begaanbaar te maken, het spoornet veilig, zodat iedereen gewoon lekker naar zijn werk en school kan. We krijgen 'sneeuwvrij'. Behalve dat dit wat onhandig is in de agenda's, want we hebben een hele rits aan verplichtingen die juist vandaag afgevinkt moesten worden, is de gedwongen pauze voor velen van ons een feit. Vandaag blijf je maar even thuis. Vandaag vind je maar even een oplossing voor je kind. Vandaag kun je even niet naar je afspraak en zul je het moeten doen met je kleine cirkeltje, je eigen habitat, de gezellige muren van je thuis. Of als je op reis bent, dan zul je wat avontuurlijkere gedachten moeten opwekken en juist blij zijn dat je er nog een extra dagje aan vast kan plakken, aan dat onderweg zijn.

Ondertussen zorgt die gedwongen pauze voor wat filosofische gedachten aan mijn kant. Ik probeer me niet op allerlei moetjes te storten in het huis, maar naar buiten te kijken hoe de sneeuw in flarden naar beneden komt dwarrelen. En daar gaan ze, die gedachten van mij, ze dwarrelen gemoedelijk mee. Ik kom terecht bij het moment van gisteren, of ergens in het verleden in ieder geval. Het precieze moment doet er niet toe. Ik was boos. Furieus is waarschijnlijk een beter woord, want het was de wind van voren voor mijn huisgenoten en ze zijn amper in de storm blijven staan. Mijn man droop af en kon niet geloven dat ik me zo had laten gaan. In alle eerlijkheid, ik zelf ook niet. Maar het was een voldongen feit. Ik was uit mijn plaat gegaan.

Susan Smit noemt het in één van haar boeken 'heilige woede' en bedoelt daarmee de woede van een vrouw die vlak voor haar menopauze zit en waar haar hormonen in rap tempo haar lichaam verlaten. Vaak achterblijvend met intense emoties die niet altijd geplaatst kunnen worden. In een bepaalde fase in de maand lijken deze emoties niet langer binnen te kunnen blijven en komt 'het monster' tevoorschijn, tenminste als daar een reden voor is. Want deze boosheid is zwaar over de top, maar daardoor niet ineens ongefundeerd. Nee, eigenlijk is het het onvermogen om langer te slikken wat er al die tijd geslikt is: de bullshit, de niet nagekomen afspraken, het negeren en onbelangrijk maken van zaken die voor de vrouw in kwestie wel belangrijk zijn. Tja, het mag misschien geen excuus zijn, maar toch zeker wel een reden.

Maar om niet te blijven hangen bij het vrouwelijke peri-menopauze-verhaal of zoals mijn kind het noemt: het ‘rare tijdperk pauze’. Ook hij ervaart dikwijls boosheid, frustratie en woede. Wij allemaal. De vraag is: laten we het zien of stoppen we het weg? En waarschijnlijk hebben de mensen die echt helemaal uit hun panty gaan, het te lang weggestopt. Zij zijn erop gaan broeden, met als resultaat een oerwoede die zijn weerga niet kent en alles en iedereen verzwelgt. Oké, er is werk aan de winkel voor de woedende medemens, daar kunnen we het allemaal over eens zijn. Het is niet constructief, het helpt niet in gesprek, het maakt vaak alles alleen nog maar erger en schrijnender.

Maar wat kan de ontvanger van de woede doen? Ligt daar misschien ook een stukje verantwoordelijkheid? Want de persoon die in al zijn kwetsbaarheid zijn woede tentoonstelt, wetende dat hij of zij er niet leuker door gevonden gaat worden, staat niet voor niets te schreeuwen en met spullen te smijten. Dat doe je niet, omdat je deze emotie zo heerlijk vindt en er geen genoeg van kunt krijgen. Dat doe je ook niet omdat je het leuk vindt om een ander helemaal aan gort te schelden of de deurkozijnen uit hun voegen te laten trillen door de deur keihard dicht te smijten. (En ik denk tegelijkertijd: oké, misschien is het voor sommigen wel een heerlijk gevoel. Bevrijdend kan het zeker zijn.) En toch, sta je daar met al je intense emoties, waarvan ik durf te beweren dat je die liever niet had gehad. Maar iets is zwaarwegend genoeg om over te gaan op code oranje, of misschien zelfs rood.

Advies: laat het niet tot oranje of rood komen. Maar stel je staat al een poosje in de woestijn te roepen, dan kom je vanzelf uit bij pure noodzaak. Het is namelijk urgent, heel erg urgent. Het gaat om onrecht, het gaat om niet gehoord of gezien worden, het gaat om niet erkend worden, het gaat om jezelf serieus nemen. Serieus genoeg dat je overgestapt bent op drastische maatregelen.

Wat kan de ontvanger doen? Er ruimte voor maken en erkennen dat er een noodzaak is. Moeite doen om uit te vinden wat die noodzaak dan is. De woedende persoon serieus nemen en boven alles niet afwijzen. Want in alle waarschijnlijkheid is de basis van de woede al afwijzing en wordt het alleen maar erger als je diegene de rug toekeert. Wat niet hoeft te zeggen dat je alles over je kant moet laten gaan. Maar er is een kans dat als je het kunt bufferen, als je in de storm kunt blijven staan en daarna oprecht geïnteresseerd in gesprek gaat met de ontplofte persoon – uiteraard het ijzer smeden als het koud is ;-) – en liefdevol kunt zijn en begripvol, dan is er een kans dat de overstroomde emmer geleegd wordt en ‘het monster’ voorlopig gaat liggen.

Want woede, boosheid geeft aan dat er iets ‘heel erg’ wezenlijks is voor diegene en dat hij/zij opkomt voor zichzelf. En zoveel gas geven betekent waarschijnlijk dat het fluisterend of in een normaal gesprek niet gelukt is om gehoord te worden. Dat is niemands schuld. Het is niet eenvoudig de ander te doorgronden, maar ik wens daarvoor mijn best te gaan doen. Ik wil de boosheid van mijn kind toch eens wat anders gaan benaderen en de moed zien die schuilgaat achter de boosheid. En ook mijn eigen moed zien in plaats van enkel met een schuldgevoel achter te blijven. Ook hierin hebben meerdere mensen een rol te spelen; niet alleen de woedende persoon heeft een verantwoordelijkheid en dient zichzelf tot de orde te roepen. De ontvanger kan zich oprecht gaan afvragen of hij in het verleden zijn best heeft gedaan de ander te begrijpen, te erkennen en ook zijn wensen te eerbiedigen.

Herken je je in het ‘monster’ of in de ontvanger? Wat is jouw visie hierop? Ik stik van de nieuwsgierigheid, want ieder inzicht is er weer een waar ik op mag kauwen. Ik wil als Socrates steeds weer weten van jou: hoe denk jij hierover? Hoe voelt dit voor jou? Is het iets waar je jezelf in herkent of helemaal niet, en waar zit dat dan in? Weet dat ik de hypothese de lucht in gooi, deels om hem te testen en niet om hem nu al als waar te bestempelen. Misschien kan ik dat wel nooit doen, iets voor 100% als waar wegzetten. Want er komt altijd weer voortschrijdend inzicht de hoek om kijken en dan moet ik toch terugkomen op de geïntegreerde waarheid. De voorlopige waarheid noem ik het dus maar. Voorlopig zit ik er in ieder geval warm bij en heb ik vergevingsgezinde mensen om me heen die mij de kans geven erachter te komen wat er schuilgaat achter de woede en die nog steeds van me houden.

Het lijkt me heerlijk om wat van je te horen en jouw verhaal tegen het licht van mijn voorlopige waarheid te houden, maar er is ook een kans dat onze ontmoeting hier een einde vindt. Ik wens je in dat geval het allerbeste. Het ga je goed,

Xandra Dupper

P.S. Mocht je nieuwsgierig zijn naar dit brievenproject (of mijn handschrift niet goed kunnen lezen), zie www.xandradupper.nl/brief (dit is een besloten deel van de website, dus voer de link in zijn geheel in je browser in)